Fale upałów, które w ostatnich tygodniach przetaczały się przez Polskę, ponownie zwróciły uwagę na warunki, w jakich pracownicy wykonują swoje obowiązki podczas wysokich temperatur. Państwowa Inspekcja Pracy prowadziła w tym okresie działania informacyjne i kontrolne, reagując na zgłoszenia dotyczące m.in. nadmiernego ciepła w miejscu pracy, braku napojów czy niesprawnej wentylacji i klimatyzacji.
W ramach działań informacyjnych PIP przypominała pracodawcom i pracownikom o obowiązkach oraz uprawnieniach związanych z pracą podczas upałów. Na stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych publikowano materiały dotyczące bezpiecznej organizacji pracy, udostępniono również bezpłatną ulotkę informacyjną. Od dnia 26 czerwca 2026 r. uruchomiono ponadto specjalną infolinię przeznaczoną do zgłaszania problemów związanych z wysokimi temperaturami w miejscu pracy.
Około 300 skarg dotyczących pracy w upale
W okresie pierwszej fali upałów, przypadającej na przełom czerwca i lipca, do okręgowych inspektoratów pracy wpłynęło łącznie 212 skarg. W kolejnych tygodniach liczba zgłoszeń była mniejsza, jednak ich łączna liczba wzrosła do niemal 300.
Zgłoszenia dotyczyły różnych miejsc pracy m.in. hal magazynowych, sklepów i galerii handlowych, zakładów produkcyjnych, szpitali, biur i urzędów, lokali gastronomicznych oraz placów budowy. Najczęściej pracownicy wskazywali na zbyt wysoką temperaturę, brak dostępu do napojów oraz problemy z wentylacją lub klimatyzacją.
Co wykazywały kontrole?
Podczas kontroli inspektorzy dokonywali pomiarów temperatury w pomieszczeniach pracy. W wielu przypadkach wskazywały one wartości przekraczające 30°C, a niekiedy nawet 35°C. Do najczęściej stwierdzanych nieprawidłowości należały:
- brak lub nieaktualna ocena ryzyka zawodowego,
- niezapewnienie pracownikom napojów,
- awarie lub niewystarczająca wydajność klimatyzacji i wentylacji,
- brak zabezpieczeń ograniczających nadmierne nasłonecznienie stanowisk pracy,
- przekroczenia dopuszczalnych temperatur w kabinach operatorów żurawi wieżowych (maksymalnie 28°C).
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości inspektorzy podejmowali działania w zakresie, w jakim pozwalały na to obowiązujące przepisy, tj. zobowiązywali pracodawców do zapewnienia pracownikom napojów, prawidłowego działania wentylacji czy spełnienia wymagań dotyczących temperatury wynikających z procesu technologicznego.
Kontrola w zakładzie produkcyjnym na Opolszczyźnie – temperatura przekraczała 35°C
Jednym z przykładów działań podjętych na terenie województwa opolskiego była kontrola w jednym z zakładów produkcyjnych. Do PIP Opole wpłynęło zgłoszenie, według którego temperatura na hali produkcyjnej miała sięgać nawet 50°C. Jeszcze tego samego dnia inspektor pracy rozpoczął czynności kontrolne. Pomiary temperatury i wilgotności przeprowadzono na stanowiskach wskazanych przez społecznego inspektora pracy, tj. w miejscach, w których warunki termiczne były najbardziej uciążliwe dla pracowników.
Kontrola wykazała, że przy temperaturze zewnętrznej wynoszącej około 30°C temperatura na sprawdzanych stanowiskach pracy wynosiła od 29°C do ponad 35°C. Najwyższe wartości odnotowano przy obsłudze maszyn i urządzeń oraz procesach technologicznych będących dodatkowym źródłem ciepła. Inspektor ustalił również, że pracownicy mieli dostęp do wody pitnej, a na części stanowisk stosowano wentylatory. Na terenie zakładu funkcjonowały miejsca odpoczynku, jednak w dwóch z nich temperatura była zbliżona do tej panującej na hali produkcyjnej, przez co nie zapewniały one odpowiednich warunków do regeneracji. Pracodawca zadeklarował wyposażenie tych pomieszczeń w klimatyzację, a do tego czasu pracownicy mają także możliwość korzystania z klimatyzowanego pomieszczenia stołówki.
Ze względu na temperaturę przekraczającą 30°C na większości skontrolowanych stanowisk oraz dodatkowe źródła ciepła związane z procesami technologicznymi inspektor pracy zastosował środek prawny zobowiązujący pracodawcę do dokonania oceny narażenia pracowników na mikroklimat gorący.
Kontrole przynosiły konkretne zmiany
Działania inspektorów przyczyniały się także do poprawy warunków pracy. Pracodawcy wprowadzali m.in. dodatkowe przerwy, zapewniali nieograniczony dostęp do wody, klimatyzowane miejsca odpoczynku, wentylatory i przenośne klimatyzatory, ograniczali nasłonecznienie pomieszczeń, a także zmieniali organizację pracy lub skracali czas pracy osób szczególnie narażonych na wysoką temperaturę.
Przeprowadzone kontrole pokazują, że problem wysokich temperatur może dotyczyć zarówno pracy fizycznej na otwartej przestrzeni, jak i pracy wykonywanej w halach produkcyjnych, magazynach, sklepach czy pomieszczeniach biurowych. Szczególnego znaczenia nabierają więc działania organizacyjne i profilaktyczne podejmowane przez pracodawców jeszcze zanim warunki pracy staną się nadmiernie uciążliwe.
Ważna zmiana przepisów od 11 stycznia 2027 r.
Warto jednocześnie pamiętać, że obecnie, w odniesieniu do pomieszczeń, w których temperatura nie wynika z procesu technologicznego, przepisy nie określają maksymalnej dopuszczalnej temperatury powietrza w miejscu pracy. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może pozostawać obojętnym na warunki panujące podczas upałów. Obowiązują go przepisy dotyczące m.in. bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, wentylacji, ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem czy zapewnienia pracownikom napojów w przypadkach określonych przepisami.
Od 11 stycznia 2027 r. wejdą w życie nowe przepisy dotyczące maksymalnych temperatur w pracy spowodowanych czynnikami atmosferycznymi. O nowych obowiązkach pracodawców Okręgowy Inspektorat Pracy w Opolu informuje na bieżąco w swoich materiałach publikowanych na stronie internetowej i w mediach społecznościowych.
